Archiwum

Z drogi śledzie, bo pan jedzie

Ryby często pojawiały się na staropolskich stołach, zwłaszcza w okolicy terenów nadrzecznych i obfitujących w różne zbiorniki wodne. Były to głównie ryby słodkowodne – leszcze, szczupaki, karasie, sumy, miętusy, jazgarze, ukleje, węgorze i płocie. Karpie jako gatunek hodowlany pojawiły się w Polsce na przełomie XII/XIII wieku. Sprowadzono je z Czech i przez wiele lat znane były tylko na stołach klasztornych… Czytaj więcej →

Tłusty czwartek

Ostatni czwartek przed Wielki Postem, zwany Tłustym, rozpoczyna ostatki zwane dawniej również kusymi lub szalonymi dniami, zapustami czy ostatnimi dniami karnawału. W tym dniu tradycyjnie dozwolone było, a nawet wskazane objadanie się. Od dawna, dzień ten związany jest przede wszystkim ze słodkimi wypiekami – pączkami i faworkami, nazywanymi także chrustem lub chruścikami. [singlepic id=120 float=center] Domowe pączki z lukrem. Zdjęcie:… Czytaj więcej →

Matki Boskiej Gromnicznej

Jedno z najdawniejszych świąt maryjnych, znane najbardziej pod tradycyjną nazwą dnia Matki Boskiej Gromnicznej, definitywnie kończy czas obchodów Bożego Narodzenia. Milkną już kolędy, znikają z domów i kościołów choinki oraz szopki, kończy się okres wizyt duszpasterskich. Święto to obchodzone jest w kościele katolickim i prawosławnym, u ewangelików i w kościele starokatolickim. Obecnie, w sposób szczególnie uroczysty, poza Polską obchodzone jest… Czytaj więcej →

Kolędy, pastorałki i kantyczki

Wyraz kolęda ma wiele znaczeń. Wywodzi się on z łacińskiego słowa calendae, oznaczającego pierwszy dzień miesiąca, kiedy to w czasach rzymskich ogłaszano publicznie co w danym miesiącu nastąpi i składano sobie życzenia. W krajach kręgu kultury chrześcijańskiej termin ten zaczęto odnosić do pierwszych dni nowego roku, a w Polsce nazwa przyjęła się także do wręczanych w tym czasie podarków. Kolędą… Czytaj więcej →

Szopki krakowskie i nie tylko

Za pomysłodawcę szopek bożonarodzeniowych uważany jest św. Franciszek z Asyżu. To właśnie on, pragnąc przybliżyć prostym ludziom Jezusa, 24 grudnia 1223 roku zorganizował we włoskiej miejscowości Greccio pierwszą na świecie żywą szopkę. Umiejscowiona ona była w naturalnej scenerii skalnej groty, położonej niedaleko znajdującego się tam klasztoru franciszkańskiego. Na sianie złożona była wyrzeźbiona z drewna figurka Dzieciątka, wybrani mieszkańcy wioski przedstawiali… Czytaj więcej →

Mikołajki

W mazowieckiej tradycji ludowej do czasów II wojny światowej nie było zwyczaju obdarowywania się wzajemnie upominkami w dniu 6 grudnia. Mikołajki po prostu nie istniały, choć obecnie może ciężko nam to sobie wyobrazić. Łakocie czy prezenty, najpierw tylko dla dzieci, później i dla dorosłych, pojawiały się w wieczór wigilijny. Znajdowane pod choinką, były zwane gwiazdką, a przynosił je niewidzialny, dobry św. Mikołaj. Dopiero powojenne wpływy – z… Czytaj więcej →

Andrzejki

Panieńskie wróżby matrymonialne pojawiały się w różnych momentach roku kalendarzowego, ale najważniejsze były te odbywające się w Andrzejki, czyli w wieczór w wigilię św. Andrzeja. Andrzejkowe wróżby traktowano poważnie, ponieważ wierzono, że w ten wieczór dusze zmarłych wracają na ziemię i za wstawiennictwem św. Andrzeja – patrona dziewic i orędownika w sprawach matrymonialnych, pomagają odkryć przyszłość. Poza znanymi wszędzie i… Czytaj więcej →

Katarzynki

W kalendarzu imię Katarzyna występuje co prawda aż 16 razy, ale najpopularniejszym dniem jej poświęconym jest 25 listopada. Być może, związane jest to z faktem, że dawniej, w wigilię tego święta odprawiane były kawalerskie wróżby matrymonialne. Imię pochodzi z języka greckiego i oznacza kobietę czystą, bez skazy. Do Polski trafiło wraz z przyjęciem chrześcijaństwa i niezmiennie przez wieki było bardzo popularne. Uwiecznione… Czytaj więcej →