Archiwum

Pisanki i ich magiczne moce

W licznych obrzędach ludowych pojawiało się jajko. Z niego wykluwało się nowe życie, a więc stało się ono symbolem odradzania w przyrodzie. Wykorzystywano je w wielu zabiegach, mających na celu pobudzenie sił natury, spowodowanie płodności ludzi, zwierząt i ziemi. Jeszcze w XIX wieku powszechnie wieszano jajko u sufitu w izbie w celu ochrony przed nieczystymi mocami. Przed zasiedleniem nowej chaty,… Czytaj więcej →

Kawalkada wielkanocna czyli święcenie pól

Jak kraj długi i szeroki, tradycyjnie od drugiego dnia Wielkanocy do początków lipca odbywały się we wsiach i parafiach obrzędy zwane święceniem, okrężaniem, objazdem lub obchodem pól, a także procesją konną, kawalkadą wielkanocną lub jazdą krzyżową. Trudno jest określić początki tego zwyczaju, chociaż wzmianki o nim spotykamy od najdawniejszych czasów. Być może związane to było z obchodami pogańskimi, nasilonymi szczególnie… Czytaj więcej →

Zielone Świątki, tatarak w kątki

Zielone Świątki to ludowa nazwa kościelnego święta Zesłania Ducha Świętego, obchodzonego pięćdziesiąt dni po Wielkanocy. Na południu kraju święto to nazywano również Sobótkami, a na Podlasiu – Palinockami. Dawniej uroczystość obchodzona była przez trzy dni – w niedzielę, poniedziałek i wtorek, a obowiązywał w tym czasie zakaz ciężkiej pracy. Bardzo bogate są tradycyjne obrzędy związane z tym świętem, wywodzące się… Czytaj więcej →

Co łączy przednówek, wodziankę i tarninówkę

Przednówek jest dzisiaj terminem archaicznym, nieznanym i często niezrozumiałym, chociaż jeszcze w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku w niektórych latach wizja tego okresu budziła lęk. Określenie to dotyczy niesprecyzowanego bliżej czasu między kończeniem się zapasów z ubiegłego roku, a pierwszymi plonami w nowym roku. Długość przednówka i jego rozmiar zależały od wielkości zbiorów w roku poprzednim, od zamożności gospodarstwa i od… Czytaj więcej →

Święty Józef i bociany

Dzień św. Józefa w tradycyjnej kulturze ludowej był bardzo ważnym świętem. Nie podlegał on postowi – można było bez grzechu jeść potrawy tłuste i mięsne, wesoło bawić się, a w dawnych czasach urządzano nawet wesela. Zwyczajowo dzień ten wyznaczał termin siewów wiosennych. Powszechnie wierzono, że dla pomyślności późniejszych zbiorów konieczne jest zaoranie chociażby jednej bruzdy w tym dniu, nawet jeżeli… Czytaj więcej →

Matki Boskiej Gromnicznej

Jedno z najdawniejszych świąt maryjnych, znane najbardziej pod tradycyjną nazwą dnia Matki Boskiej Gromnicznej, definitywnie kończy czas obchodów Bożego Narodzenia. Milkną już kolędy, znikają z domów i kościołów choinki oraz szopki, kończy się okres wizyt duszpasterskich. Święto to obchodzone jest w kościele katolickim i prawosławnym, u ewangelików i w kościele starokatolickim. Obecnie, w sposób szczególnie uroczysty, poza Polską obchodzone jest… Czytaj więcej →