Archiwum

Pisanki i ich magiczne moce

W licznych obrzędach ludowych pojawiało się jajko. Z niego wykluwało się nowe życie, a więc stało się ono symbolem odradzania w przyrodzie. Wykorzystywano je w wielu zabiegach, mających na celu pobudzenie sił natury, spowodowanie płodności ludzi, zwierząt i ziemi. Jeszcze w XIX wieku powszechnie wieszano jajko u sufitu w izbie w celu ochrony przed nieczystymi mocami. Przed zasiedleniem nowej chaty,… Czytaj więcej →

Kawalkada wielkanocna czyli święcenie pól

Jak kraj długi i szeroki, tradycyjnie od drugiego dnia Wielkanocy do początków lipca odbywały się we wsiach i parafiach obrzędy zwane święceniem, okrężaniem, objazdem lub obchodem pól, a także procesją konną, kawalkadą wielkanocną lub jazdą krzyżową. Trudno jest określić początki tego zwyczaju, chociaż wzmianki o nim spotykamy od najdawniejszych czasów. Być może związane to było z obchodami pogańskimi, nasilonymi szczególnie… Czytaj więcej →

Na Przewody reszta wody

Wiosną woda odgrywała szczególną rolę. Jej ożywcza moc zawsze niezbędna była do pobudzenia sił przyrody, do kiełkowania i wzrostu roślin, do rozwoju życia dla ludzi, zwierząt i całego świata. Według wierzeń, była ona – obok ziemi, ognia i powietrza – jednym z czterech żywiołów tworzących świat. W tradycyjnej kulturze ludowej woda miała dwojakie znaczenie – z jednej strony była symbolem… Czytaj więcej →

Przy wielkanocnym stole

Wielkanoc, największe święto chrześcijańskie, przerodziło się w dawnej Polsce w największe święto kulinarne. Przygotowaniem do tego był Wielki Post, który pozwalał przygotować apetyty i możliwości do pochłaniania potraw. Już w Wielki Piątek hucznie urządzano pogrzeb żuru i śledzia, symboli uprzykrzonych wyrzeczeń. Tłuczono gliniany garnek z żurem, a śledzia wieszano na gałęzi za karę, iż przez sześć tygodni panował nad mięsem,… Czytaj więcej →

Święcone i święconka

Święcenie pokarmów w Wielką Sobotę, znane niegdyś w całej Europie, w sposób szczególny wciąż jest kultywowane w Polsce, choć praktykowane także w południowej Austrii, częściowo w Słowenii oraz w niemieckim Tyrolu i Bawarii. Polskie święcone (lub inaczej zwane święconką), zwłaszcza mieszczańskie i szlacheckie, słynęło zawsze z obfitości, zwłaszcza że kapłani chodzili po domach i tam święcili przygotowane stoły. Pośrodku królował baranek,… Czytaj więcej →

Niedziela Palmowa

Wielki Tydzień otwiera Niedziela Palmowa. Nazwa tego dnia pochodzi od wprowadzonego w XI w. zwyczaju święcenia palm, a związane z nim atrybuty w sposób szczególnie bogaty wykształciły się w Polsce. Już w środę popielcową mieszkańcy wsi ścinali witki wierzbowe oraz gałązki malin, porzeczek i wstawiali je do naczyń z wodą, aby puściły listki na Niedzielę Palmową. W zależności od regionu… Czytaj więcej →